Kabinetsformatie 2017 (blog)

Dinsdag 13 juni, dag 90 formatie:

Vandaag hield de Tweede Kamer een debat naar aanleiding van de mislukte formatiepoging tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Maandagavond was bekend geworden dat de gesprekken tussen deze partijen niet tot overeenstemming hadden geleid. Opnieuw bleek het punt migratie een struikelblok.

Donderdag 9 juni, dag 85 formatie:

Net als gisteren vonden er vandaag informele gesprekken plaats tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Waar er gisteren nog gesprekken tussen Rutte (VVD) en Klaver (GroenLinks) plaatsvonden (in Scheveningen bij informateur Tjeenk Willink thuis), stonden er vandaag in het Catshuis opnieuw gesprekken op het programma, al schoven ditmaal Buma (CDA) en Pechtold (D66) aan. Het doel van deze informele gesprekken is om te onderzoeken of een nieuwe formatiepoging met de vier partijen zinvol is.

Dinsdag 7 juni, dag 83 formatie:

Voorafgaand aan het Pinksterweekend sprak informateur Tjeenk Willink op het Binnenhof met respectievelijk VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie. Ook nodigde de informateur vrijdag Rutte (VVD) en Buma (CDA) uit voor een gezamenlijk gesprek om de mogelijkheden voor ene formatie te bespreken. Tijdens het afgelopen weekend vonden er meerdere (informele) gesprekken plaats tussen de partijen. Door verschillende politiek verslaggevers wordt verwacht dat de gesprekken tussen het 'motorblok' (bestaande uit VVD, CDA en D66) en GroenLinks in de komende dagen weer zullen starten.

Dinsdag 30 mei, dag 76 formatie:

In het Kamerdebat over de formatie kwamen de fractievoorzitters van de bij de formatie betrokken partijen met elkaar in botsing. Rutte (VVD) en Buma (CDA) verweten Pechtold (D66) nog steeds dat zijn partij een samenwerking met de ChristenUnie blokkeert.

Tijdens het debat benadrukte Wilders (PVV) andermaal dat zijn partij een plaats aan de onderhandelingstafel heeft verdiend als tweede partij van Nederland. Daarnaast was hij het oneens met de keuze voor Herman Tjeenk Willink als informateur. Samen met Forum voor Democratie stemde de PVV tegen zijn aanstelling, terwijl de overige partijen akkoord gingen. Met een ruime meerderheid in de Kamer werd Tjeenk Willink daarmee benoemd tot informateur.

Bij zijn aankomst zei Tjeenk Willink het volgende: “Ik ga zonder vooropgezette bedoelingen en inzichten beginnen.” Hij zal de dinsdagavond gebruiken om zich in te lezen en bij te laten praten, waarna hij woensdagochtend met voormalig informateur Schippers spreekt.

Maandag 29 mei, dag 75 formatie:

Vandaag overhandigde informateur Edith Schippers haar eindverslag aan Kamervoorzitter Khadija Arib. In dit eindverslag schreef Schippers dat "op dit moment iedere geopperde variant voor een meerderheidscoalitie op bezwaren van op zijn minst één van de betrokken fracties stuit". Schippers benadrukt echter dat beweging mogelijk is wanneer partijen bereid zijn zonder voorwaarden vooraf het gesprek aan te gaan. Ook schreef Schippers dat het in haar optiek tijd is voor een nieuwe informateur, waarbij zij de naam van Herman Tjeenk Willink (o.a. Minister van Staat en bovendien een ervaren informateur) opperde.

Vrijdag 26 mei, dag 72 formatie:

Nadat informateur Edith Schippers gisteren waarschuwde voor een minderheidskabinet wanneer de partijen 'stil zouden blijven zitten', had ze vandaag contact met alle fractievoorzitters. Achtereenvolgens kwamen Krol (50Plus), Wilders (PVV), Klaver (GroenLinks), Rutte (VVD), Buma (CDA), Asscher (PvdA), Segers (ChristenUnie) en Pechtold (D66) bij de informateur langs. Met de andere fractievoorzitters had Schippers telefonisch contact.

Tijdens de gesprekken informeerde Schippers naar verschillende zaken. Zo vroeg ze wat de wensen van de verschillende partijen zijn, welke partijen over en weer worden uitgesloten en wat volgens de fractievoorzitters in de komende periode moet gebeuren. De antwoorden waren uiteenlopend en weken meestal niet veel af van hetgeen de afgelopen periode al duidelijk was geworden: VVD en CDA willen niet met PVV regeren terwijl PVV dat wel wil, D66 ziet een coalitie met ChristenUnie niet zitten, SP wil een centrum-links kabinet zonder VVD waar CDA dan weer niets voor voelt en PvdA wil überhaupt niet regeren.

Er waren ook nieuwe ideeën: Wilders stelde voor om de grootste drie partijen een informateur te laten afvaardigen. Klaver suggereerde om VVD-CDA-D66 uit elkaar te halen. Pechtold wilde het proberen met VVD-CDA-D66-SP-PvdA. Krol opperde het plan dat alle fractievoorzitters anoniem een regeerakkoord schrijven, waarna andere partijen zich hier als het ware op kunnen intekenen en het regeerakkoord met de meeste handtekeningen wint. Waarschijnlijk zal dit laatste plan in elk geval geen werkelijkheid worden.

In de komende dagen zullen de partijen in Den Haag moeten proberen om uit de impasse te komen.

Woensdag 24 mei, dag 70 formatie:

Mark Rutte (VVD) en Alexander Pechtold (D66) hadden vandaag een informeel gesprek in Scheveningen. Dit overleg ging vooral over het mislukte overleg tussen D66 en de ChristenUnie. Later op de dag sprak Rutte ook met Sybrand Buma (CDA), eveneens besloten, waarbij de fractievoorzitters met elkaar bespraken wat er nu zou moeten gebeuren.

Informateur Edith Schippers heeft de Tweede Kamer laten weten dat zij voor het weekend nog geen eindverslag zal sturen van haar tweede verkenningsperiode. De Kamer houdt volgende week dinsdag een debat over de ontstane situatie, mits het eindverslag van Schippers dan afgerond is.

Dinsdag 23 mei, dag 69 formatie:

Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers, de fractievoorzitters van D66 en de ChristenUnie, hebben dinsdagmiddag een gesprek gevoerd over een eventuele samenwerking in het nieuwe kabinet. Uit dit gesprek, dat enkele uren duurde, kwam naar voren dat formatiegesprekken tussen beide partijen geen zin hebben. Volgens informateur Edith Schippers is er namelijk onvoldoende politieke wil bij beide partijen.

Maandag 22 mei, dag 68 formatie:

Informateur Edith Schippers heeft met meerdere fractievoorzitters gesproken over eventuele coalities. Aan het eind van deze gesprekken concludeerde zij dat de VVD, het CDA, D66 en de ChristenUnie de enige meerderheidscoalitie is waarover nog gesproken kan worden.

Vrijdag 19 mei, dag 65 formatie:

Vandaag maakte informateur Edith Schippers bekend dat zij een 'moment van reflectie' inlast. De politieke partijen krijgen daarmee drie dagen de tijd om na te denken over hun rol in de formatie. Met dit besluit wil Schippers een impasse in de formatie voorkomen. Nadat de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks spaak liepen, sloten partijen elkaar (nogmaals) uit, waardoor het vormen van een nieuwe regering een stuk ingewikkelder werd. Waar de PvdA opnieuw aangaf niet te willen regeren, gaf de SP bij monde van fractievoorzitter Emile Roemer nog eens aan dat de partij weigert te regeren met de VVD. De SP voelt daarentegen wel wat voor een coalitie van een centrumlinkse meerderheid onder leiding van CDA-leider Sybrand Buma, die dit plan overigens meteen afschoot. De kans op de coalitie die door veel politiek verslaggevers als 'de meest voor de hand liggende' werd genoemd (VVD-CDA-D66-ChristenUnie), werd een stuk kleiner nadat Alexander Pechtold (D66) eens te meer aangaf dat de verschillen tussen zijn partij en de ChristenUnie op veel thema's bijzonder groot was en dat hij deze samenwerking daarmee 'onwenselijk' acht. Maandag 22 mei zal Schippers opnieuw gesprekken voeren met de fractievoorzitters van VVD, CDA, D66, GroenLinks, SP, PvdA en ChristenUnie. Maandagmiddag zal hoogstwaarschijnlijk duidelijk worden welke partijen nu aan de beurt zijn om te praten over een kabinet.

Donderdag 18 mei, dag 64 formatie:

Nadat Edith Schippers tijdens het Tweede Kamerdebat van woensdag 17 mei opnieuw is aangesteld als informateur, heeft zij op woensdag en donderdag alle fractievoorzitters ontvangen ten behoeve van haar verkennende onderzoek. Donderdagmiddag ontving zij Alexander Pechtold, fractievoorzitter van D66, voor een tweede gesprek. Later op de dag ontving Schippers ook Sybrand Buma (CDA) en Emile Roemer (SP) waarmee de informateur nogmaals sprak.

Dinsdag 16 mei, dag 62 formatie:

Alle fractievoorzitters zijn vandaag bij kamervoorzitter Arib langsgeweest. Er werd overlegd over hoe het formatieproces in de komende weken verder zal moeten gaan. Ook bracht informateur Schippers haar eindverslag uit over de mislukte formatie. In dit verslag stond onder andere dat Schippers VVD, CDA, D66 en GroenLinks heeft verzocht om op 15 mei tot een besluit te komen wat betreft het voortzetten van de onderhandelingen.

Maandag 15 mei, dag 61 formatie:

Informateur Edith Schippers maakte vandaag bekend dat de onderhandelingen tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks zijn afgerond. De gesprekken tussen de vier partijen strandden daarmee na 61 dagen. De onderhandelingen liepen vast op het onderwerp migratie, waarbij de vier partijen niet tot een compromis konden komen. Schippers zal op korte termijn haar eindverslag aan de voorzitter van de Tweede Kamer aanbieden. Meerdere politiek verslaggevers verwachten dat VVD, CDA en D66 nu eerst met de ChristenUnie om tafel gaan. Ook worden de opties VVD-CDA-D66-PvdA en het minderheidskabinet VVD-CDA-D66 genoemd als mogelijke coalities.

Donderdag 11 mei, dag 57 formatie:

Tijdens haar wekelijkse persconferentie vertelde informateur Edith Schippers de pers dat zij er vertrouwen in heeft dat er voor de zomer een nieuw kabinet is. Ook gaf Schippers te kennen dat de vier partijen soms wel botsen, bijvoorbeeld op de onderwerpen milieu en migratie.

Woensdag 3 mei, dag 49 formatie:
Na een kleine twee weken gingen de onderhandelingen vandaag weer verder. In verband met de uitvaart van de moeder van Jesse Klaver werden er gisteren (dinsdag 2 mei) geen gesprekken ingepland.  

Woensdag 12 april, dag 28 formatie:
De onderhandelingen die voor morgen gepland stonden gaan niet door, omdat GroenLinks-leider Klaver er niet bij kan zijn. Zijn moeder werd vanochtend met spoed opgenomen in het ziekenhuis, waarna Klaver meteen vertrok en 's middags afwezig was. Oud-partijleider Bram van Oijk nam de rest van de dag de honneurs waar. Volgens informateur Schipper kan Klaver niet gemist worden, waardoor de onderhandelingen pas na de Paasdagen worden voortgezet.

Woensdag 29 maart, dag 14 formatie:
Informateur Edith Schippers ontving vandaag de onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Dit zijn naast de vier lijsttrekkers ook Halbe Zijlstra (VVD), Pieter Heerma (CDA), Wouter Koolmees (D66) en Kathalijne Buitenweg (GroenLinks). Na afloop van de eerste onderhandelingen gaf Schippers te kennen dat de vier partijen er naar streven om voor de zomer een nieuw kabinet geformeerd te hebben.

Dinsdag 28 maart, dag 13 formatie:
Tijdens het eerste Kamerdebat van de nieuwe Tweede Kamer werd het verslag van verkenner Edith Schippers behandeld. Alle fractievoorzitters kwamen aan het woord over het formatieproces en de uitslag van de verkiezingen. Aan het eind van het debat werd het advies van de verkenner door een meerderheid van de Tweede Kamer overgenomen en werd Schippers vervolgens benoemd tot informateur. PVV, SP, PvdD, SGP en FvD stemden tegen de benoeming, de andere acht partijen waren voor.

Maandag 27 maart, dag 12 formatie:
In een brief aan de Tweede Kamer bracht Edith Schippers verslag uit van haar bevindingen als verkenner voor een nieuw te vormen kabinet. Hierbij gaf zij het advies om een informateur van VVD-huize te benoemen, met als opdracht te onderzoeken of er een stabiel kabinet mogelijk is van VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Schippers gaf in de brief ook aan dat zij beschikbaar is als informateur. Een dag eerder werd door verschillende landelijke media al geschreven dat Schippers informateur zou worden.

177

Afbeelding: Verkenner Edith Schippers biedt Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib haar verslag aan (bron: Tweede Kamer der Staten-Generaal)

 

Donderdag 23 maart, dag 8 formatie:
Verkenner Edith Schippers ontving vandaag Ankie Broekers-Knol, voorzitter van de Eerste Kamer, en net als zij lid van de VVD. Broekers-Knol sprak geen voorkeur uit voor een coalitie, maar gaf wel aan dat het ‘handig, nuttig en comfortabel voor de stabiliteit’ is wanneer de regering in de Eerste Kamer een meerderheid heeft. Ook vonden er ‘verdiepende gesprekken’ plaats tussen de verkenner en Mark Rutte, Sybrand Buma, Alexander Pechtold en Jesse Klaver. De vier lijsttrekkers gaven aan dat ze willen onderzoeken of een stabiel kabinet met hun partijen mogelijk is.

Woensdag 22 maart, dag 7 formatie:
De PVV gaf aan een nieuw gesprek met Edith Schippers te willen waarbij de VVD en het CDA zouden moeten aanschuiven om te praten over een rechts kabinet. Mark Rutte en Sybrand Buma benadrukten hierop dat zij niet met de PVV wilden regeren. Geert Wilders gaf in een reactie aan het ‘arrogant en ondemocratisch’ te vinden dat de VVD en het CDA 1,3 miljoen Nederlanders negeren.

Dinsdag 21 maart, dag 6 formatie:
Verkenner Edith Schippers maakte bekend dat ze verder gaat praten met VVD, CDA, D66 en GroenLinks om te bezien of deze partijen open staan voor een coalitie. In de gesprekken die de lijsttrekkers vervolgens indicidueel met Schippers voerden toonden zij zich bereid om op donderdag 23 maart met elkaar te spreken over mogelijke onderhandelingen voor een nieuwe coalitie. De lijsttrekkers erkenden echter dat er grote inhoudelijke verschillen bestaan tussen hun partijen. Mocht uit deze gesprekken blijken dat er een mogelijkheid is om een coalitie te vormen, dan zullen de vier partijen over een aantal dagen de onderhandelingen starten met de informateur. Edith Schippers heeft op dezelfde dag uitstel gekregen voor haar formateursverslag, deze zal nu op maandag 27 maart worden aangeboden.

Maandag 20 maart, dag 5 formatie:
Edith Schippers ontving vandaag als verkenner alle dertien lijsttrekkers. Vrijwel alle partijen zien een kabinet waarvan de kern bestaat uit de VVD, het CDA en D66 als meest voor de hand liggende optie. Om een meerderheid in de Tweede Kamer te verkrijgen zal er nog een vierde partij bij de onderhandelingen moeten aanschuiven, waarbij GroenLinks en de ChristenUnie het vaakst werden genoemd door andere partijen. Het meest opvallende voorstel kwam van Thierry Baudet van Forum voor Democratie. Hij sprak de voorkeur uit voor een zakenkabinet met CDA’er Pieter Omtzigt als minister-president.

Zaterdag 18 maart, dag 3 formatie:
Op een bijeenkomst van de politieke ledenraad van de PvdA in Utrecht gaf partijleider Lodewijk Asscher te kennen dat zijn partij niet zou moeten meeregeren in een centrumrechtse coalitie. Tachtig procent van de aanwezige partijleden stemde hiermee in.

Donderdag 16 maart, dag 1 formatie:
Na een overleg tussen Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib en de dertien lijsttrekkers werd Edith Schippers, demissionair minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, benoemd tot verkenner. Schippers werd door de VVD voorgedragen en de andere twaalf partijen stemden unaniem in met de benoeming. Als verkenner zal Schippers onderzoeken welke partijen samen een regering zouden kunnen vormen. Tot 23 maart heeft Schippers de tijd om gesprekken te voeren met de partijleiders, daarna zullen haar bevindingen tijdens een debat in de Tweede Kamer worden behandeld.

Woensdag 15 maart:
Vandaag vonden de Tweede Kamerverkiezingen plaats. De VVD van Mark Rutte werd de grootste partij met 33 zetels. De grootste verliezer was de PvdA van Lodewijk Asscher, die maar liefst 29 zetels verloor en er 9 overhield. Grote winnaar was Jesse Klaver zijn GroenLinks met maar liefst 10 zetels winst. Ook de PVV, het CDA en D66 behoorden tot de winnaars van de verkiezingen.

 

Tabel uitslag Tweede Kamerverkiezingen 2017

 

Partijnaam

Zetelaantal 2012

Zetelaantal 2017

Verschil

VVD

41

33

-8

PVV

15

20

+5

CDA

13

19

+6

D66

12

19

+7

GroenLinks

4

14

+10

SP

15

14

-1

PvdA

38

9

-29

ChristenUnie

5

5

 

PvdD

2

5

+3

50PLUS

2

4

+2

DENK

-

3

+3

SGP

3

3

 

FvD

-

2

+2